Το εξιλαστήριο θύμα των Ευρωπαίων

Χριστόδουλος Κ.Γιαλλουρίδης, Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Κοσμήτορας Σχολής Διεθνών Σπουδών, Επικοινωνίας και Πολιτισμού Παντείου Πανεπιστημίου

Η 16η Μαρτίου 2013 σφράγισε ανεξίτηλα την Κύπρο ως κοινωνία, ως κράτος, αλλά και ως προοπτική και παρουσία σε ένα ταραγμένο κόσμο, και φυσικά στην ίδια την Ευρώπη, η οποία υπήρξε και ο εκτελεστής της κρατικής της υπόστασης.
Αυτό που συνέβη την 16η Μαρτίου δεν ήταν απλά αυτό που συνηθίζεται να αποκαλείται ως κούρεμα καταθέσεων, με την έννοια της εξυγίανσης ενός τραπεζικού συστήματος, το οποίο έπασχε, αλλά επρόκειτο για την κεκαλυμμένη ληστεία των Κυπρίων και ξένων καταθετών και για την καταβαράθρωση του κυπριακού κράτους με την προσχηματική προβολή του επιχειρήματος της σωτηρίας της Κύπρου και του εξορθολογισμού της κυπριακής οικονομίας.

Αυτό που έκαναν οι εταίροι της Κύπρου τον Μάρτιο του 2013 δεν ήταν απλά η καταλήστευση των καταθέσεων χιλιάδων πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας και καταθετών που εμπιστεύθηκαν το κυπριακό χρηματοπιστωτικό σύστημα, αλλά ένα καίριο πλήγμα στην κυπριακή οικονομία, η οποία αποτελούσε το ισχυρό χαρτί υπόστασης του κυπριακού κράτους και επίσης ένα δυνατό μέσο διεκδίκησης της ελευθερίας του τόπου. Πέραν όμως του πλήγματος, υπάρχουν και οι παρενέργειες στην διεθνή υπόσταση και αξιοπιστία της Κύπρου ως πολιτικής κρατικής οντότητας και όχι μόνο ως οικονομικού μεγέθους.

Υπογραμμίζεται εν προκειμένω πως η Κύπρος εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση προσδοκώντας την συμβολή της Ένωσης και του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού, δηλαδή του ευρωπαϊκού κεκτημένου, στην λύση του κυπριακού προβλήματος, ώστε οι Ευρωπαίοι να συμβάλουν στην αποκατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας στο εδώ και τέσσερις δεκαετίες κατεχόμενο από την Τουρκία, πολύπαθο νησί.

Αντί την δημοκρατία και το κράτος δικαίου, οι Ευρωπαίοι συνέστησαν στους Κυπρίους να αποδεχθούν το ρατσιστικό σχέδιο Ανάν, το 2004, ενώ η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωζώνη ενέτεινε τις προσδοκίες – εμείς οι Έλληνες συνεχίζουμε να παραμυθιαζόμαστε με διακηρυκτικές κορώνες περί δυνατοτήτων της Ευρώπης που απεδείχθη και ως Ευρωπαϊκή Ένωση και ως Ευρωζώνη, ανίκανη και άβουλη να προασπίσει και να στηρίξει τους αδύναμους εταίρους της, να συμπεριφερθεί κατά τρόπο αλληλέγγυο, όπως επιτάσσει η ίδια η ιδρυτική πράξη και φιλοσοφία της Ένωσης από το 1957 μέχρι σήμερα-.

Τα κράτη ως δυτικά κράτη, ως μοντέρνα κράτη, δημιουργήματα των τελευταίων 300 και πλέον ετών, έχουν ως βασική τους διάσταση, θεμέλιο θα λέγαμε, το κράτος δικαίου, που σημαίνει ανθρώπινα δικαιώματα και ατομικές ελευθερίες. Η συνήθης πρακτική κατάρρευσης ή διάλυσης κρατών είναι η πολεμική εμπλοκή, η ήττα, η καταστροφή, κάτι που για να συμβεί και να επέλθει ως τελική πράξη, δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση.

Κράτη δεν καταρρέουν από την μια στιγμή στην άλλη. Χρειάζεται εσωτερική ή διεθνής μεθόδευση, συνομωσία ή πολεμικές ενέργειες, εχθρικές συμπεριφορές ή και εσωτερική αποδυνάμωση των θεσμών και διεθνής απονομιμοποίηση για να οδηγηθεί ένα κράτος στην διάλυση.

Η Κύπρος λοιπόν στα μάτια των τρίτων, του διεθνούς παράγοντα έχει χάσει σημαντικό μέρος από την νομιμοποίησή της, δηλαδή την ικανότητα της να διαπραγματεύεται και να υπάρχει πολιτικά ως κρατική οντότητα διεθνώς. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως η Κύπρος εξ’ αιτίας των τραγικών ατοπημάτων και λαθών, κυρίως της προηγούμενης ηγεσίας, αλλά και την ανάρμοστη, σχεδόν εχθρική στάση των εταίρων στην Ευρωζώνη, είναι σήμερα απομειωμένης κρατικής υπόστασης.

Αυτό επηρεάζει το μέλλον της Κύπρου, αφού πλέον η Κύπρος δεν διαπραγματεύεται ως κρατική οντότητα από θέση ισχύος, αλλά από θέση απόλυτης κρατικής αδυναμίας. Έχει υποχρέωση να μάθει από αυτή την εμπειρία και κυρίως η πολιτική ηγεσία της χώρας, πως τα πράγματα σε κάθε Ευρωζώνη και σε κάθε Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια διαρκής πάλη διεκδίκησης και υπεράσπισης του εθνικού συμφέροντος του καθενός. Δεν χαρίζεται τίποτα. Οφείλουμε να αποκαταστήσουμε την αξιοπιστία μας, να συνάψουμε συμμαχίες εντός της ΕΕ και Ευρωζώνης, να δημιουργήσουμε κοινά συμφέροντα προβολής και υπεράσπισης της χώρας, κυρίως όμως πρέπει να έχουμε στρατηγική για το τι θέλουμε.

icmu.nyc.gr