Σαμπίνε Λαουτενσλέγκερ: Το «χέρι» της Μέρκελ στην ΕΚΤ

«Γάμο αλά Γερμανικά» με «λεφτά» αισθήματα και προξενήτρα τη Γερμανίδα Καγκελάριο Ανγκέλα Μέρκελ, θυμίζει ο αναμενόμενος διορισμός της Σαμπίνε Λαουτενσλέγκερ (Sabine Lautenschläger) στην Εκτελεστική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Σενάριο ταινίας, του επί σειρά ετών «αδιάφορου» Γερμανικού κινηματογράφου ή θρίλερ βασισμένο στη σύγχρονη ευρωπαϊκή οικονομική πραγματικότητα; «Οι Γερμανοί ξανάρχονται! Ή μάλλον δεν έφυγαν ποτέ…».

της Κάτιας Τσιμπλάκη

Σκληρή τεχνοκράτης, με τακούνια και χιούμορ. «Η κακή διάθεση δεν συμβάλει στην επίλυση των προβλημάτων», είναι η φράση που χρησιμοποιεί συχνά η Σαμπίνε Λαουτενσλέγκερ. Και όσοι τη γνωρίζουν από κοντά επιβεβαιώνουν ότι τα γέλια και τα καλαμπούρια της ακούγονται συχνά πυκνά στο διάδρομο της Bundsenbank. Μαύρο χιούμορ για τα golden boys των τραπεζών, αφού συχνά σε δηλώσεις της στηλιτεύει τα bonus και τους δυσθεώρητα υψηλούς μισθούς των, που αποκαλούν πρόκληση, όπως λέει χαρακτηριστικά, για τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
Η 49χρονη Λαουτενσλέγκερ μπορεί να μην είναι μέλος της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης CDU, όμως ανήκει στο στρατό των «γερακιών της Γερμανικής οικονομίας». Ιεραρχικά είναι το νούμερο δύο στην Buba (όπως αναφέρεται υποκοριστικά η Bundesbank στις αγορές) αλλά και το alter ego του μεγάλου αφεντικού αυτής, του Γενς Βάιντμαν. Το 2011 την επέλεξε προσωπικά ως δεξί του χέρι στην Bundesbank, προτείνοντάς της για τη θέση του αντιπροέδρου. Άλλωστε η «κολόνια» της γνωριμίας τους και της συνεργασίας που είχαν εδραιώσει κρατούσε χρόνια. Ο τελευταίος πριν αναλάβει το πηδάλιο της γερμανικής τράπεζας, ήταν από το 2006, ο οικονομικός της σύμβουλος της σιδηράς κυρίας. Το «χαϊδεμένο παιδί» της Μέρκελ, θεωρείτο ότι κατείχε το δεύτερο οικονομικό αξίωμα της Γερμανίας μετά από εκείνο του Σόιμπλε ως υπουργού οικονομικών.
Την ίδια περίοδο η Λαουτενσλέγκερ ήταν επικεφαλής της αρχής εποπτείας των γερμανικών τραπεζών BaFin και το άγρυπνο μάτι του Βάιντμαν στην τραπεζική αγορά. Δημοσίευμα του «Der Spiegel», αναφέρει ότι όταν ο Βάιντμαν ήθελε πληροφορίες για τη χρηματοοικονομική θέση κάποιας τράπεζας, έπαιρνε τηλέφωνο τη Λαουτενσλέγκερ, η οποία με τη σειρά της, εν ριπή οφθαλμού, του έδινε όλα τα στοιχεία. Ο Βάιντμαν ως συνεργάτης της Μέρκελ θεωρείται ότι συνέβαλε στον τρόπο αντιμετώπισης από το Βερολίνο, αρχικά της τραπεζικής κρίσης και στη συνέχεια της κρίσης χρέους στην ευρωπαϊκή περιφέρεια. Και στο έργο του αυτό, πολύτιμες πληροφορίες του κόμιζε η Λάουτενσλέγκερ.
Εύλογα, λοιπόν μπορεί να διαπιστώσει κάποιος ότι η «Miss Euro», όπως χαρακτήρισε τη Λαουτενσλέγκερ, η Γερμανική “Die Welt”, τα επόμενα χρόνια θα μας απασχολήσει έντονα καθώς θα διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο ως μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ στη ρύθμιση της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και του ευρώ.
Για το Βερολίνο η μετακίνηση της Λαουτενσλέγκερ από την Βuba στην ΕΚΤ δεν είναι καθαρά υπόθεση ρουτίνας. Σύμφωνα με γερμανικά δημοσιεύματα δεν θα περιοριστεί στην απλή αντικατάσταση του μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής αλλά «φλερτάρει» με την αντιπροεδρία του νέου Εποπτικού Μηχανισμού που θα λειτουργήσει υπό την ΕΚΤ ή ακόμη και με τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, την οποία κατέχει σήμερα ο γερμανοβελγικής καταγωγής Πίτερ Πράετ.
Ο ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός, για τη λειτουργία του οποίου θα είναι υπεύθυνη η ΕΚΤ, αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το Φθινόπωρο του 2014. Στόχος του είναι να δημιουργήσει ένα νέο σύστημα χρηματοπιστωτικής εποπτείας (που θα περιλαμβάνει την ΕΚΤ και τις εθνικές αρμόδιες αρχές των χωρών της ΕΕ) και σκοπός του η διαφύλαξη της ασφάλειας και η ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης και σταθερότητας στην Ευρώπη. Είναι ηλίου φαεινότερον ότι στη νέα οικονομική πραγματικότητα που θα δημιουργηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Γερμανία φιλοδοξεί να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο και να επικουρεί το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα της Ευρωζώνης.
Άλλωστε η ΕΚΤ αναμένεται να εποπτεύει άμεσα περίπου 130 πιστωτικά ιδρύματα, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν 85% του συνολικού ενεργητικού του τραπεζικού τομέα στη ζώνη του ευρώ. Η εποπτεία όλων των υπόλοιπων πιστωτικών ιδρυμάτων που είναι εγκατεστημένα στις συμμετέχουσες χώρες παρά το γεγονός ότι θα συνεχίσει να ασκείται από τις εθνικές αρμόδιες αρχές, η ΕΚΤ μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποφασίσει να ασκήσει την άμεση εποπτεία σε οποιοδήποτε από αυτά, προκειμένου να διασφαλίσει τη συνεπή εφαρμογή υψηλών προτύπων εποπτείας!
Και στον τομέα της τραπεζικής εποπτείας η Λαουτενσλέγκερ έχει μεγάλη εμπειρία. Επίσης, έχει επίσης χειριστεί υποθέσεις όπως τη χρεωκοπία της Lehman Brothers. Στα προτερήματά της καταγράφεται η αμεσότητα και η οξυδέρκεια καθώς είναι σε θέση να βρίσκει σε χρόνο ρεκόρ «χρήσιμες» πληροφορίες για τα τρωτά σημεία των τραπεζών που δραστηριοποιούνται σε όλο τον κόσμο.
Ο ρόλος της στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ και η μετακίνηση βασικών συνεργατών της Μέρκελ από την οικονομία στην πολιτική και το αντίστροφο.
Η Λαουτενσλέγκερ, είναι η νέα «γερακίνα της οικονομίας» που πρότεινε η κυβέρνηση του Βερολίνου, για να αντικαταστήσει τον παραιτηθέντα Γεργκ Άσμουσεν, στην ΕΚΤ με μισθό που προσεγγίζει σε ετήσια βάση τα 270.000 ευρώ. Μια παραίτηση που, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, δεν έγινε για τους οικογενειακούς λόγους που επικαλέστηκε στην αρχή ο Άσμουσεν, αλλά για την ολική επαναφορά του, από το στρατόπεδο της οικονομίας σε εκείνο της πολιτικής. Ο Γιοργκ Άσμουσεν ανέλαβε τη θέση του υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, υπό την Αντρέα Νάλες, στην κυβέρνηση του «Μεγάλου Συνασπισμού», με αντικείμενο – θεωρητικά – τη δημιουργία ευνοϊκών εργασιακών συνθηκών για το μέλλον και – πρακτικά – τη θέσπιση για πρώτη φορά στη Γερμανία του κατώτατου μισθού στα 8,50 ευρώ την ώρα. Όμως δεν είναι η πρώτη φορά που ο Άσμουσεν καταλαμβάνει νευραλγικό πόστο στη Γερμανική Κυβέρνηση. Από το 2008 έως το 2011, είχε διατελέσει αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών υπό τον Βόλφγανγκ Σόιμπλε.
Άλλωστε, όπως είχε επισημάνει το «Crash» σε ρεπορτάζ του με τίτλο «η Μέρκελ και οι ιππότες των σκοτεινών τραπεζών» (τεύχος Μαρτίου 2013) η Γερμανίδα Καγκελάριος έχει αναπτύξει στενές σχέσεις οικονομικού τύπου με τους κορυφαίους τραπεζίτες, έχει αλλεπάλληλες συναντήσεις μαζί τους, τη συνοδεύουν στα ανά τον κόσμο ταξίδια της, αλλά και «φροντίζει» να εναλλάσσονται σε αξιοζήλευτες θέσεις στην κυβέρνηση, στον τραπεζικό τομέα, αναπτύσσοντας κύκλο συνεργασίας με τους διαδόχους και τους προκατόχους τους.
Πρόκειται για ένα άτυπο διευθυντήριο διαχείρισης της ευρωπαϊκής κρίσης, που «κόβει και ράβει» τις αποφάσεις κατά τα συμφέροντά της Γερμανίας και των τραπεζών. Το «οικονομικό λόμπι», υπό τις οδηγίες της Μέρκελ αναδιανέμει ουσιαστικά το ελάχιστο «ζεστό» χρήμα που κυκλοφορεί στα ευρωπαϊκά κράτη και το διοχετεύει στα θησαυροφυλάκια των εκλεκτών.
Ιδανική για να καλύψει την κενή θέση του Άσμουσεν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είναι η υπερκομματική Λαουτενσλέγκερ η οποία δεν φέρει πολιτικό στίγμα καθώς δεν είναι ενταγμένη ούτε στη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) της οποίας ηγείται η Μέρκελ αλλά ούτε και σε κάποιο άλλο γερμανικό πολιτικό κόμμα. Ανήκει όμως στα πνευματικά «παιδιά» της Μέρκελ και είναι σχεδόν σίγουρο ότι δεν θα σπάσει τους δεσμούς της με την Bundesbank χάριν την ευημερίας του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Για την ιστορία πάντως αναφέρουμε ότι το μοντέλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στηρίζεται σε αυτό της γερμανικής Bundesbank και της επίσης γερμανικής Landesbanken, γεγονός που θα κάνει πιο… ομαλή και πιο οικεία την προσαρμογή της Λάουτενσλέγκερ σε αυτή.
Πολλοί μειδίασαν μετά την ανακοίνωση της νέας Γερμανικής Κυβέρνησης, για το γεγονός ότι το «γηραιό γεράκι της Γερμανικής Οικονομίας», Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, θα δίνει πλέον αναφορά στον αρχηγό των Σοσιαλδημοκρατών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, ο οποίος είναι αντικαγκελάριος και παράλληλα κρατά τα ηνία του υπερυπουργείου Οικονομίας και Ενέργειας. Όμως στην πράξη το αχτύπητο δίδυμο Μέρκελ – Σόιμπλε, διατηρεί την ισχύ του και ξανά προς τη δόξα τραβά, αφού τοποθετεί σε θέσεις κλειδιά, οικονομικά στελέχη που ανήκουν στη σφαίρα επιρροής τους.
Μια από αυτές τις θέσεις κλειδιά κατέχει και το υπ’ αριθμόν δύο της Buba. «Η Σαμπίνε Λαουτενσλέγκερ είναι εξαιρετική αντιπρόεδρος της Μπούντεσμπανκ, με πολύ μεγάλη εμπειρία στα θέματα της τραπεζικής εποπτείας, δήλωσε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε σε συνέντευξή του στην Γερμανική Ραδιοφωνία αναφερόμενος στην απόφαση του να Βερολίνου να καταθέσει άμεσα την πρόταση του για τον αντικαταστάτη του “Ασμουσεν.
Εάν ο διορισμός της επικυρωθεί από το ECOFIN και το Ευρωκοινοβούλιο, η Λάουτενσλάγκερ θα είναι η τρίτη γυναίκα που θα θητεύσει στην εξαμελή Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ, (μετά τη Φινλανδή Σίρκα Χαμαλάινεν & την Αυστριακή Γερτρούδη Τούμπελ – Γκούγκερελ) και θα ανήκει στους στενούς συνεργάτες του προέδρου Μάριο Ντράγκι.
Ήδη σε σχετική ανακοίνωση η ΕΚΤ σημειώνει ότι «η Σαμπίνε Λαουτενσλέγκερ είναι πρόσωπο αναγνωρισμένου κύρους και διαθέτει επαγγελματική εμπειρία σε νομισματικά ή τραπεζικά θέματα, όπως απαιτεί το άρθρο 283 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατόπιν της γνώμης του Διοικητικού Συμβουλίου και της γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η απόφαση σχετικά με τον διορισμό θα ληφθεί, έπειτα από ψηφοφορία, από τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που ανήκουν στη ζώνη του ευρώ», αναφέρει η ΕΚΤ.
Η έλευσή της στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ, θα ενισχύσει τη Γερμανική παρουσία στην ΕΚΤ. Θα ευθυγραμμιστεί με τις βουλές του… προηγούμενου αφεντικό της στην Buba και της Μέρκελ ή θα λειτουργήσει με γνώμονα την ενίσχυση του ευρώ; Ο προκάτοχός της, ο Άσμουσεν, είχε αποσπάσει ουκ ολίγες τα εύσημα καθώς διατηρούσε τις λεπτές ισορροπίες. Καθησύχαζε τους Γερμανούς που εξέφραζαν την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο η ΕΚΤ να λειτουργεί ως αγωγός για τη μεταφορά του πλούτου τους σε χώρες που έχουν πληγεί, όπως η Ελλάδα.
Ποια στάση θα κρατήσει η Λαουτενσλέγκερ εάν θα κληθεί να χειρισθεί ανάλογο περιστατικό, όπως τον Αύγουστο του 2012, όπου ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας της Γερμανίας Βάιντμαν, είχε απειλήσει ακόμη και με παραίτηση, εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή του στο πρόγραμμα της επαναγοράς κρατικών ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να υποστηρίξει τα επιτόκια δανεισμού των χωρών της ευρωζώνης που βρίσκονται σε επισφαλή οικονομικά θέση; Θα δείξει την ίδια διαπραγματευτική ικανότητα του Άσμουσεν, ο οποίος κατά τη διάρκεια της θητείας του στην ΕΚΤ λειτουργούσε ως γεφυροποιός μεταξύ του προέδρου της Μάριο Ντράγκι και του σκληροπυρηνικού μεγάλου αφεντικού της Bundesbank Γενς Βάιντμαν.
Ήδη η Γερμανία έχει δείξει δείγματα προθέσεων για το πώς αντιλαμβάνεται το ρόλο του νέου Εποπτικού Μηχανισμού, πώς θα πραγματοποιηθεί η εξυγίανση των ευρωπαϊκών τραπεζών και θα επιτευχθεί η… ευημερία τους. Πρόσφατο τηλεγράφημα του πρακτορείου «Reuters» ανέφερε ότι η Γερμανία ενέτεινε τις πιέσεις προς την Ευρωζώνη ζητώντας πλέον μεγάλα ανταλλάγματα, προκειμένου να συναινέσει στη δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού εκκαθάρισης των ευρωπαϊκών τραπεζών. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές η Γερμανία ζητά την επιτάχυνση, της εφαρμογής το 2015 της μεθόδου του «bail in» για τις τραπεζικές διασώσεις στην Ευρωζώνη αντί για το 2018, όπως έχει προγραμματιστεί. Την πρόταση της Γερμανίας στήριξε και η ΕΚΤ αφήνοντας παράλληλα αφήνει αιχμές για την αποτελεσματικότητα των εθνικών αρχών, τονίζοντας ότι ο συντονισμός μεταξύ των εθνικών συστημάτων δεν έχει αποδειχθεί επαρκής. Ο λόγος; Δεν μπορούν να επιτευχθούν έγκαιρες και οικονομικά αποτελεσματικές αποφάσεις εκκαθάρισης!
Πολλοί βλέπουν στο πρόσωπο της Σαμπίνε Λαουτενσλέγκερ μια νέα Κριστίν Λαγκάρντ. Επιφανή δικηγόρο, σχετικά… άσχετη με τα οικονομικά, που εμφανίζεται ως μεσσίας στην ευρωπαϊκή τραπεζική. Ο Αλεσάντρο Λέιπολντ, πρώην επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, έγραψε στο λογαριασμό του στο tweeter: «νομικές σπουδές και ζωή στο Σικάγο, ίδια συνταγή με τη Λαγκάρντ». (Sabine Lautenschläger to succeed Jörg Asmussen at #ECB. Same recipe as Lagarde: study law & live in Chicago). Μια δικηγόρος γκουρού στην εποπτεία των τραπεζών αλλά με ελάχιστες γνώσεις στην νομισματική πολιτική, για την οποία θα εργαστεί στην ΕΚΤ, είναι η προβληματική που εστιάζεται στο πρόσωπό της.
«Και οι Γερμανοί τραπεζίτες θέλουν το Γερμανό τους και αυτός δεν είναι άλλος από την Λαουτενσλέγκερ», θα μπορούσε να πει κάποιος χαριτολογώντας, διαβάζοντας τις δηλώσεις της για τους μισθούς των τραπεζιτών: « Για την πλειοψηφία των ανθρώπων πολλές τράπεζες και οι τραπεζίτες ζουν σε έναν διαφορετικό κόσμο. Ακόμα και αν μια επένδυση που προώθησε κάποιος τραπεζίτης λειτούργησε τόσο καλά και με επιτυχία, οι μισθοί των εκατομμυρίων ευρώ δεν πρέπει να παρέχονται σε κανέναν «, είπε πριν περίπου από ένα χρόνο σε συνέντευξή της. Εάν αυτό προοιωνίζει και το ψαλίδισμα των μισθών των golden boys αυτό θα φανεί σύντομα, από τις θέσεις που θα εκφράσει και εντός της ΕΚΤ.
Επίσης, στο παρελθόν έχει εκφραστεί αντίθετα στην θέσπιση αυστηρότερων κριτηρίων από τις τράπεζες για το δανεισμό σε επιχειρήσεις. Μέχρι στιγμής υποστηρίζει τη λιτότητα και στις ομιλίες της έχει αναφερθεί στους φόρους που θα αναγκάζονται να πληρώνουν για πολύ καιρό ακόμη, οι νέοι της Ευρωζώνης, εξοφλώντας τις… αμαρτίες των προγόνων τους.

Ποιά είναι όμως η νέα σιδηρά κυρία του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η Σαμπίνε Λαουτενσλέγκερ γεννήθηκε στις 3 Ιουνίου το 1964 στην Στουτγάρδη και σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο της Βόννης, αλλά όπως λέει αισθάνεται πατρίδα της τη Ρηνανία καθώς εκεί σπούδασε. Έλαβε άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ως δικηγόρος στη Γερμανία και εργάσθηκε για λίγους μήνες στο Σικάγο. Επέστρεψε στην πατρίδα της το 1995 και εντάχθηκε στο δυναμικό της BaFin. Ανέβηκε όλα τα σκαλιά της ιεραρχίας μέχρι να αναλάβει την ηγεσία. Το 2011 ορίσθηκε αντιπρόεδρος της Bundesbank όπου ήταν υπεύθυνη για τον τραπεζικό και οικονομικό έλεγχο. Είναι παντρεμένη από το 1990 με τον Τόμας Πάιτερ και μητέρα μιας ενήλικης κόρης, της Λάουρα.

(Περιοδικό Crash: Τεύχος 29, Ιανουάριος – Φεβρουάριος 2014)